At a moment marked by genocide, widening wars, anti-terror laws, militarization, and the normalization of authoritarian politics, Jose Maria Sison’s “Little Book on Fascism and How to Fight It” reads less like a historical reflection than a warning issued directly to the present.
Iba ang sinasabi ng lupa.//Naaalala nito/ang mga yabag/ng nakapaang/mga magsasaka/sa pagbubungkal /ng tuyong lupa…/ang mga palad/na sugatan habang/naghahasik/ng munggo/sa ilalim/ng gutom/na umaga…
ang mga bulwagang marmol nito/ay kikislap/hindi sa ngalan/ng batas/kundi sa sebo/ng kompromiso/at sa pabango/ng pagtataksil.
Ang pinakamahalagang ambag ng koleksyon ay ang pagbasag nito sa mismong lente ng pagtingin. Kapag ang “ordinaryo” ay nakita bilang konstruksyon, nawawala ang ilusyon ng pagiging natural nito — at dito nagsisimula ang posibilidad ng kritikal na pag-unawa.
At kung ang kasaysayan/ay bukiring paulit-ulit/na inaararo/ng karahasan//ang alaala ang binhi/na patuloy na sisibol/sa bawat panahon/ng kamatayan.
Hindi ko kilala ang iba pang biktima ng masaker sa Toboso, Negros Occidental./Pero kilala ko sila./Sila ay ako, ikaw, tayo na naghahangad ng pagbabago sa lipunang ito.
Sasagutin ka/ng mga baril/gaya ng lagi/nilang ginagawa/sa mga tumatangging manahimik—akala nila/
ang pagbagsak/ng katawan/ay katapusan ng pangungusap.
a journalist armed only/with notebooks/and resolve…//was killed where/peasants guarded/their tomorrow.
but words cannot bleach/the stain of grief/for every body tagged/and numbered/in reports
Labimpitong libong bota/ng mga berdugo/ay dumadagundong/sa dating palayan…/mga ibong bakal/ay tinatakpan/ang pagmamasid/ng araw sa bukirin/mula sa himpapawid…
