Ni George T. Calaor
Hindi ka nawala
sa tahimik na pasilyo
ng teorya…
hindi ka nalusaw
sa mga talababa
at makikinis na sipi…
Lumabas ka.
Lumabas sa silid
kung saan pinag-uusapan
ang katotohanan
na kailangang ipaglaban—tumawid
patungo sa mga bukid
kung saan may pangalan
ang gutom…
kung saan ang lupa
ay may alaala ng bawat kinamkam na ani.
Tinawag nila itong rebelyon ngunit
para sa amin…
ito ay alaalang
natutong lumaban.
Sa naratibo ng mga
malalapit sa iyo…
ikaw ay payat, tahimik,
at maingat ang pananalita—mas sanay makinig kaysa mag-ingay—pinipili ang mas mahirap na wika—ang ikahon ang pag-ibig
sa gramatika
ng panganib.
Walang sigaw para
sa palabas…
walang dula para
sa palakpak
kundi ang mabagal
at mapanganib
na gawain ng pagtindig
sa tabi ng mga ibinabaon
ng kasaysayan
nang buhay pa.
Sasagutin ka
ng mga baril
gaya ng lagi
nilang ginagawa
sa mga tumatangging manahimik—akala nila
ang pagbagsak
ng katawan
ay katapusan ng pangungusap.
Ngunit ikaw ay
hindi tuldok—ikaw ay liyab sa gitna
ng tagtuyot.
Ang iyong pangalan
ay uusalin hindi lamang sa pagdadalamhati
kundi panawagan
at kaming mga naiwan
sa mga ligtas na silid
ay kailangang sumagot…
ano ang dunong
kung hindi
tumatawid
sa lansangan?
Ano ang pag-ibig
kung takot ang kapalit?
Ginawa mong imposible
ang magbulag-bulagan
kaya isinusulat ka namin
hindi bilang pagluluksa
kundi bilang hanay
ng martsa—mga kamaong nakataas
at buong tatag na tumututol/na kalimutan
ang iyong pinatunayan…
na ang pinakamaikling buhay ay may pinakamahabang alingawngaw
kapag ito ay piniling ihandog sa sambayanan
sa ngalan ng kalayaan.
Sapagkat ang mga pinaslang ay hindi natutulog—sila ay bumabangon
sa mga kamao
ng nabubuhay…
sa mga hakbang
na tumatangging umurong…
sa mga tinig na hindi kayang busalan
ng pasismong pananakot.
Ang hustisya
ay hindi dasal
bagkus ito ay
bagyong binubuo
ng mga nag-aalsa.
- ••••••••••
The Grammar of Risk
You did not vanish
in the quiet corridors
of theory—between footnotes and
polished citations.
You walked through.
Out of the classroom
carrying the truth
into the fields where hunger has a name
and where land remembers every
stolen season.
They called it rebellion
but for us it is a memory
learning to fight back.
Who would have thought
that with your
thin frame, careful words and eyes
that listened longer
than they spoke…
you would choose
the harder grammar
to conjugate love
in the language of risk.
No slogans shouted
for spectacle…
no theatrics
for applause…
only the slow
dangerous work
of standing beside
those history
buries alive.
And when the guns
answered you
as they always do
to those who
refuse silence
they thought
a body falling
was the end
of a sentence.
But you are not a period.
You are a spark caught in dry season.
Now your name
is whispered not
as mourning alone
but as a call
to be answered
by those who
stayed in safer rooms.
What is knowledge
if it does not cross
the street?
What is love
if it fears
consequence?
You have made it
impossible
to ignore
so we write you
not in elegy
but in marching lines
in clenched fists
refusing to forget
what you have
already proven…
the shortest life
can be the longest echo
when it is lived
in service of the people,
in the name
of freedom.
For the slain are planted
and they rise in the clenched fists
of the living…
in footsteps that
know no retreat
in voices that
cannot be silenced.
Justice is not
a mournful prayer.
It is the storm
we are forging.
