KALUBAY

By George T. Calaor

 

At the corner

where hunger

stands its ground

 

kalubay became

a weapon

in midair–not born

of rage alone

but of a wound

of poverty that grows each dawn in streets stripped bare.

 

You call it order—lines,

the law, the plan

 

but whose order starves

the trembling hand?

 

And when bread

is priced beyond

the poor man’s reach

 

even silence learns

to strike and stand.

 

The enforcer bleeds, yes–but so do they

 

who trade their sweat

for coins that barely stay

 

between bat

and basket

lies a war

 

that no ordinance alone

can push away.

 

So do not preach peace

from towers

built supposedly

to serve the poor

 

nor cloak control

in language

cold and clean

 

for every “clearing”

sweeps a life aside

 

a quiet violence

masked as discipline.

 

So weigh the kalubay

before you judge

 

it flew from hands

the system left

to break.

 

Until the roots

of hunger

are wrenched

from the earth

 

the streets themselves

will rise in revolt

for the masses.

 

= = = = = =

 

Sa kanto nga ginatindugan

sang gutom

 

kalubay nangin

isa ka armas

 

indi lang sa kaakig

kundi sa pilas

sang kapurauton

nga adlaw-adlaw

nagadalom.

 

Ginatawag mo ini

nga kaayusan–laye,

linya kag plano

 

apang kaayusan bala

ang pagpigos

sang tawo?

 

Kon ang tinapay

indi na masarangan

baklon sang imol

 

bisan ang kalinong

magatuon nga

magsigabong kag

magpanindugan.

 

Naigo ang sugo mo

nga tagpatuman

pero sila man…

nga ang ginabaligya

sa sinentimos nga bili

kulang gihapon

 

gani sa tunga

sang baston

kag sang ila baligya

 

may inaway

nga indi sarang

tambagan sang ordinansa.

 

Indi ka magwali

sang katawhayan

halin sa tore

nga ginpanday tani

sa kinahanglanon

sang mga pigado

 

kay sa kada “clearing”

may ginatabog

nga kabuhi—ginawasak

nga palangabuhian

 

kahakugan nga ginatago

sa bisala sang disiplina.

 

Gani timbangon mo

ang kalubay

antes maghusgar

 

naglupad ini

halin sa kamot

nga ginpigos

sang sistema

 

kag tubtob nga

ang ugat sang gutom indi magabot

 

Ang mga dalan mismo

ang magabangon

kag mag-alsa

para sa masa.

 

= = = = = =

 

Sa kanto kung saan

ang gutom ay nakatindig

 

isang bungang naging

sandata sa hangin

 

hindi lang galit ang

pinanggalingan nito

 

kundi sugat ng kawalan

na araw-araw lumalalim

 

tawag mo ay kaayusan–

batas, linya, plano

 

ngunit para kaninong

kaayusan kung ito

ay nagkakait ng buhay

at kabuhayan sa tao?

 

Kung ang presyo

ng tinapay ay

lumagpas na

sa kakayahan-magbili

ng taumbayan

 

katahimikan ay matututong sumigaw

at lumaban.

 

Tinamaan ang enforcer—oo, ngunit sila rin…

na ang pawis ay barya langvang kapalit—sadyang kulang pa rin.

 

Kaya sa pagitan ng baston at ng

kanilang paninda

 

may gerang hindi kayang

supilin ng ordinansa.

 

Huwag kang mangaral

ng kapayapaan mula sa tore na itinayo sana para

pangangailangan

ng maralita

 

sapagkat bawat “clearing” ay may itinataboy na buhay

at kabuhayang

winawasak

 

isang dahas

na kumukubli

sa disiplina.

 

Kaya timbangin mo

ang kalubay

bago humusga

 

lumipad ito mula

sa kamay na piniga

ng bulok

at mapanupil

na sistema

 

at hanggang ang ugat

ng kagutuman

ay hindi nabubunot

 

ang lansangan mismo

ang lalaban

para sa masa.

= = = = =

 The poem draws from an incident in Iloilo City where the government—through LEEO, ICPO, and SWAT—violently dismantled ambulant vendors, confiscating their goods and belongings, turning hunger into defiance and survival into resistance.