Posts

Nakakahawa, nakakamangha

Ni Carlos Marquez

KUNG ikaw ay magsasaka ng palay na taga-Nueva Ecija at inis-na-inis ka sa Kongreso sa pagsasabatas ng taripa sa bigas; kung sumasagad na sa rurok ang kinikimkim mong galit sa mga nakakahiyang kamangmangan na ipinapakita sa mga desisyon at deklarasyon ng maraming opisyal ng gobyerno; kung hindi mo na talaga mapagkasya sa sikmura ang mga ipinalulunok sa iyong galung-galong dugo ng mga pinapatay sa tinatawag na gyera sa droga; kung nagpupuyos ka na sa himutok at galit sa pilit na panghihimasok ng mga militar sa mga paaralan at kanayunan; kung sa tingin mo’y nawawala na ang katinuan…tumula ka.

Ganito ang nasumpungang paraan ni Raymund B. Villanueva, isang aktibistang mamamahayag at makata, upang ibuhos ang naimbak na galit. Isinatinta niya ang mga galit na iyon at inilatag sa papel. Ang resulta: “Persolitika”.

LUNAS ang pagtula, o pagsulat nito – alternatibong lunas pero hindi panandalian ang bisa (palliative). Pangmatagalan. Upang guminhawa ang pakiramdam, ibinuhos ni Raymund ang marahil ay malaking bahagdan ng mga naipong likido sa katawan sa 100-pahina ng mga tula at litrato tungkol sa personal at pampolitikang kaisipan sa “Persolitika: Mga tula at larawan”. Ang mga sakit ng lipunan na nagmistula nang epidemya pagkaraan ng maraming panahon ay sinisikap lunasan ng mga manunulat – mamamahayag man o makata. Subalit habang patuloy ang matahimik na pagsigaw sa ibabaw ng papel, parang mas lalo pang dumarami ang problema. Parang mga gremlin na habang nababasa ay lalong dumarami. (Parang tagyawat ni Yolly Samson: “Sa kakaisip sa ‘yo tagyawat dumadami…”). Kaya nga, tumula nang tumula si Villanueva at may lunas na dala ang mga tula niya.

Katulad ng epidemya ang mga tula sa “Persolitika” – nakakahawa. At nakakamangha. Pati na ang mga dakilang haligi ng panulatang Filipino ay napatayo, napatigalgal, at sumaludo sa 23 tulang personal, 40 tulang politikal, at 32 larawan na may indayog din at sining. Dalawa sa mga nagpugay sa mga tula sa “Persolitika” ni Villanueva ay sina NVM Gonzales at Jose Ma. Sison. Sutsot lamang ng mga nota ng pangalan ng dalawang ito ay dumagundong na kampana na pumupukaw sa isang maingay na metropolis.

Si NVM Gonzales o Néstor Vicente Madali González ay isang higanteng nobelista, manunulat ng maiikling kuwento, at makata, na may gawad na Pambansang Alagad ng Sining Para sa Panitikang Pilipino nuong 1997. (Binigyan ni NVM ng pagkilala kung anong uring manunulat si Villanueva nuong 1995, apat na taon bago siya pumanaw). May gawad din siya ng pinakamimithi ng mga manunulat sa panitikan na Carlos Palanca.

Samantala, kilala ng marami si Jose Maria Sison bilang isang manunulat na aktibista na siyang nagtatag ng Communist Party of the Philippines.

Bakit ganoon na lamang ang pagpupugay ng mga bathala ng panitikang Filipino kay Raymund B. Villanueva?

Dumampot tayo ng ilan sa mga tula sa “Persolitika” upang malaman.

Sa tula, halimbawa, na “Sa Gabi ng Pangungulila” ay nakipagkumperensya si Villanueva sa mga salik ng gabi – buwan, kuliglig, batis, at hangin – upang punan ang nabuong gawak ng kalungkutan sa pagkakalayo sa kanyang minamahal. Romantiko si Villanueva. “Maglakbay tayo, giliw/At idampi bilang halik ang luhang naging hangin./Sana’y kanyang mabatid/Ako’y nagmamahal pa rin.” Akala ni Raymund ay siya lamang ang nakikipagbuno sa kalungkutan ng gabing iyon. Sa kabilang bahagi ng gabi, balisa rin marahil ang kanyang irog noon sa pagkakahiga.

Hindi ba kapag hindi makatulog ang mga bata, kukuwentuhan sila hanggang sa mamungay ang mga mata at lunurin ng antok ng mga ritmo ng mga kataga sa “Mga Kuwento ni Lolo Raymund”? Pero iba ang mga kuwento sa “Bedtime stories”. Ang kuwento niya’y hindi alamat ng siyudad (urban legend). Ang kuwento niya’s katatakutan. Mga nakakatakot na katotohanan. Mga signos ng panahon.

“When our children tire of stories
About our rich kings
We tell them stories of the queen’s warriors.
Soldiers well-drilled
In shooting unarmed peasants
Or defenseless workers
Mercenaries whose shield is the civilian populace
Whose commanders are foreign-trained.”

Sa halip na makatulog, ang mga bata’y magigising. Babangon, magmamasid, makikisangkot.

ANG lalim ng isang tula, ayon kay Jose Garcia Villa, ay katulad ng isang himala, may tugtugin katulad ng awit ng ibong “seagull”. Ang tulang masusumpangan sa maraming pagkakataon, kasama ang mga hinaing ng mga magsasaka, ay may talinghaga at musika.

Sa “Literal”, pakinggan po natin ang deklarasyon ng mga magsasaka sa Palo, Leyte nuong 2005. “Ang salita ng mga magsasaka: ‘Atin muling pagyamanin ang lupa./Subalit ang mga sundalo’y hindi kailangang/Maging literal.”

Sinabi ng mga magsasaka ng Palo, Leyte na “Nais naming ng matagalang kapayapaan.” Ang totoo, naging literal ang pag-intindi ng mga sundalo.

May robotikang pag-iisip ang mga sundalo. Programado.

Inilathala ng Pantas Publishing and Printing, Inc. at ng Kodao Productions, Inc., ang “Persolitka Mga tula at larawan” ni Raymund B. Villanueva ay mabibili sa Popular Book Store. #

Kodao’s photo essay wins Gawad Agong 2016

A KODAO PRODUCTIONS photo essay on Manilakbayan 2015 won at the Fourth Gawad Agong para sa Pamamahayag (Agong Award for Journalism) held last December 20 during the at the University of the Philippines in Diliman.

Raymund Villanueva’s “Bonicris Mandagit: A Manobo bead crafter” published last November 2015 was adjudged as this year’s best photo essay.

(Read: Bonicris Mandagit: A Manobo bead crafter)

Agong’s awarding ceremonies were held during the Grand Cultural Night of the Pambansang Lakbayan ng mga Pambansang Minorya 2016 at the UP Campus Management Office Grounds.

Gawad Agong is given by the Kalipunan ng mga Katutubong Mamamayan ng Pilipinas (KATRIBU) and the Indigenous Voices in Asia-Philippines to journalists and media organizations who produce outstanding reports on Philippine indigenous peoples struggles and welfare.

“Agong” is a traditional Philippine indigenous people’s musical instrument that has come to symbolize the national minorities’ struggle for self-determination.

Adjudged this year’s best were the following:

  • Vincent Go, Union of Catholic Asian News, Gawad Agong para sa Photojournalism
  • Raymund B. Villanueva, Kodao Productions, Gawad Agong para sa Photo Essay
  • Benjie Alejandro, DZBB, Gawad Agong para sa Mamamahayag sa Radyo
  • Desiree Caluza, Vera Files, Gawad Agong para sa Print at Online
  • Lian Nami Buan, subselfie.com, Gawad Agong para sa Dokumentaryo
  • Hon Sofia Balod, Saksi GMA 7, Gawad Agong para sa Balita at Telebisyon
  • Northern Dispatch Weekly, Gawad Agong ng Pagkilala sa Natatanging Katutubong Midya
  • Kilab Multimedia, Gawad Agong ng Pagkilala para sa Natatanging Grupong Pangkultura

The award is Villanueva and Kodao’s third Agong first place award, following last year’s best radio program and another best photo essay honors.  Villanueva shared his best radio program award last year with his erstwhile Veritas 846 “Tala-Akayan” program co-host Fr. Delfo Canceran, OP and Kodao co-producers Promotion of Church People’s Response and Kapatirang Simbahan para sa Bayan.

Villanueva has also been given the Gawad Agong “Natatanging Katutubong Mamamahayag” (Outstanding Indigenous Journalist) award last year, being a member of Cagayan Valley’s indigenous group Ybanag.

A news writer and editor, photographer, radio broadcaster, poet and filmmaker, Villanueva is also the recipient of the Titus Brandsma Award for Emerging Leadership in Journalism last year. # (Featured photo by Ray ‘Bogsi’ Panaligan)

Kodao’s Villanueva accepts Titus Brands Award

Kodao Productions’ Raymund Villanueva was awarded the Titus Brandsma Award 2015 for Emerging Leadership in Journalism in a ceremony last November 27.

The award is given to an “outstanding young journalist who possesses an impressive and commendable track record in his or her professional performance and who has shown fidelity to the journalism code of ethics.”

The award is also given to journalists for their “use of the tools of media in fresh and innovative ways and has displayed courage in speaking the truth about issues involving peace, social justice, and the integrity of creation.”

The Titus Brandsma Award is a biennial recognition of outstanding journalists and social communication practitioners given by the Order of Carmelites in the Philippines.

This year’s award is the seventh time the awards have been held. Villanueva is the only second recipient of the Emerging Leadership in Journalism award.

Asian Institute for Journalism and Communication president Florangel Rosario Braid, PhD served as this year’s jury chair.

In this acceptance speech, Villanueva cited Kodao’s efforts to establish community radio stations for vulnerable communities all over the country.

He also mentioned Kodao’s workshops and training for marginalized sectors in the Philippines and abroad.

Villanueva is a veteran broadcaster, journalist and photographer for various alternative media organizations. He is now head of Kodao’s radio department.

This is a video of Villanueva’s acceptance speech.