Posts

Nueva Ecija NFA can only buy 4% of province’s rice harvest

The National Food Authority (NFA) in Nueve Ecija can only buy four percent of the province’s expected rice harvest of 21 million sacks this main cropping season, its provincial manager said.

In an interview with local radio station Radyo Natin-Guimba last Friday, NFA provincial manager Genoveva Villar said they are ready to buy 900,000 sacks of palay (unhusked rice) from the province’s rice farmers at P17.00 per kilo.

Villar said further instructions have yet to reach their office after President Rodrigo Duterte ordered that the NFA buy all palay from farmers following widespread complaints that the crop is being bought at only P7 per kilo due to the influx of cheap rice imports.

Palay was bought by traders at P21 per kilo prior to the impmentation of the Duterte government’s rice tarrification law.

The NFA in the province is willing to follow the president’s instructions if funds are made available, Villar said.

Villar added that if farmers would be qualified for added incentatives if their palay is fully dried.

Radyo Natin-Guimba reported, however, that farmers said this is a difficult precondition as the rainy season has already arrived and there are shortages of drying facilities in the province.

Villar also admitted that its warehouses are currently full of both imported and local rice, which she said is in accordance with the government’s buffer stock policy.

She suggested that the government may rent additional warehouses.

Radyo Natin-Guimba also reported that the NFA’s national budget of P7 billion is only enough to buy nine million sacks, which is not even half of Nueva Ecija’s projected harvest of 21 million sacks.

Nueva Ecija is one of the country’s top rice producing provinces. It current cropping is expected to be harvested in October. # (Raymund B. Villanueva)

Ibahagi sa mga bata ang pagpapayaman sa wika

Ni Carlos Marquez

TUMULO ang dugo sa panganganak, pagpapalaki at pag-aandukha, at tuluy-tuloy na pagyayaman ng Wikang Pambansa. Naging bahagi ito ng iba’t ibang transisyon ng kasaysayan ng Pilipinas. Patuloy itong itinataguyod ng mga mapagpamalasakit sa wika at kulturang Pilipino: ang mga manunulat

Dapat itong mabatid ng mga bata ngayon pa lamang at iyan ang isinusulong ni Luis P. Gatmaitan, isang doktor ng medisina at awtor ng mga aklat-pambata. Higit sa lahat, at iyan ay patuloy na ipinagmamalaki ni Dr. Gatmaitan, siya ay taga-San Ricardo, Talavera, Nueva Ecija.

“Tinataglay ng ating wika ang mga sugat at panaginip ng ating bansa,” ayon Gatmaitan.

Sa kasaysayan ng Pilipinas, kaagapay ang pagkakasugat ng Wikang Filipino – malalalim, mahahapding sugat na natamo sa pagbabangayan ng mga Pilipino. Subali’t, tulad sa lahat ng digmaan, tumindig ito, tumatag, tiningala, at sinuob ng papuri dahil sa kanyang angking alindog at indayog.

Filipino ang medyum na ginamit ni Dr. Gatmaitan sa kanyang mahigit na 30 aklat-pambata na ipinagkakapuri ng mga edukador at mga lingwistang Pilipino. Inilantad sa kanyang mga akdang ito ang mga nakatagong isyu ng kapansanan, pag-uulyanin, pagbaka sa kalungkutan sa pagyao ng minamahal, ang pakikipagsapalaran sa kanser, mga sakit ng bata, at karapatan ng mga bata.

Ang kanyang seryerng “Mga Kuwento ni Tito Dok” ay nagkamit ng papuri buhat sa Manila Critics Circle “sa pagpapalaganap ng agham ng medisina gamit ang wika at mga grapikong naaabot ng pang-unawa ng mga bata, sa pagsasalokal ng mga prinsipyong pang-medisina, at sa malikhaing pagsasabuhay ng mga bahagi ng katawan ng tao.”

Isinama siya sa Bulwagan ng Katanyagan ng Palanca nuong 2005, tumanggap din ng gawad mula sa Catholic Mass Media Awards, ang ng PBBY-Salanga Writers Prize.

Ang kanyang aklat na “Sandosenang Sapatos” ay nasa listahan ng International Board on Books for Young People (IBBY) para sa Bologna International Children’s Book Fair nuong 2005.

Kinilala ring Outstanding Book for Young People with Disabilities ng IBBY ang kanyang mga aklat nuong 2005.

Si Gatmaitan ay kinilalang isa sa mga 10 Haligi ng Pagyayaman ng Gawaing Pangkalusugan sa Pilipinas ng magasing HealthToday Philippines; naging isa sa 10 Outstanding Young Men (TOYM) of the Philippines sa kanyang ambag sa panitikan, at nominado sa 2004 Ten Outstanding Young Persons of the World.

Maliban sa pamumuno niya ng grupong Kuwentista ng mga Tsikiting (KUTING), at sa kanyang pagiging abala sa pagiging doktor, may programa rin siya sa DZAS tuwing Sabado ng umaga, ang ‘Wan Dey Isang Araw’.

Nakilala ng manunulat na ito si Doc Luis nang nagko-kontribyut pa sa lokal na pahayagang Diaryo Natin nuong bago mag-2000. Ang Diaryo Natin ay inedit ng manunulat na ito.

“Malaki na rin ang pag-unlad na nangyari sa wikang Filipino,” ayon kay Gatmaitan. #

Bahagi ito ng serye ng premyadong mamamahayag at makatang si Carlos Marquez hinggil sa wika ngayong Buwan ng Wika.

Mga manunulat na Novo Ecijano at ang Wikang Pambansa

Ni Carlos Marquez

HANGGANG sa kasalukuyan, lingid sa kaalaman ng marami, kasama ang mga manunulat na taga-Nueva Ecija sa mga nagsipagmalasakit sa Filipino bilang Wikang Pambansa. Nasa listahan ng mga manunulat ngayon na taga-Nueva Ecija na kinikilala sa buong daigdig sina: (sa pagkakasunod ayon sa alpabeto) Rony V. Diaz, Rogelio Mangahas, Maria Odulio De Guzman, Wilfredo Pascual, at Rogelio Sicat.

Si Diaz, ipinanganak sa Cabanatuan nuong Disyembre 2, 1932, ay isa pang premyadong manunulat, naging executive director ng Manila Times School of Journalism, at awtor ng “The Centipede “.

Nakilala si Rogelio Mangahas, taga-Palasinan, Cabiao, Nueva Ecija, sa kanyang akdang “Mga Duguang Plakard”, na nagkamit ng unang gantimpala sa Gawad Palanca. Kinilala rin at hinangaan ang kanyang kritika sa nobelang “Sa Mga Kuko ng Liwanag” ni Edgardo M. Reyes.

Awtor ng 16 na diksyunaryong English-Filipino at Filipino-English si Maria Odulio de Guzman, na kauna-unahang babaeng guro sa hayskul sa buong Pilipinas. Naging prinsipal siya sa Nueva Ecija High School. Nagsalin din siya ng Noli Mi Tangere at El Filibusterismo ni Jose Rizal mula sa orihinal na Kastila sa Filipino.

Tubong San Jose City, Nueva Ecija, naman si Wilfredo Pascual Jr., kinilala sa buong daigdig bilang manunulat ng sanaysay, dalawang beses na nagkaroon ng Gawad Palanca, at kabilang sa Samahang Makasining, isang organisasyon ng mga alagad ng sining.

Ipinanganak sa San Isidro, Nueva Ecija si Rogelio Sicat na lubhang nakilala sa kanyang premyadong maikling kuwentong “Impeng Negro”. Ang kuwentong ito na nagwagi ng Gawad Carlos Paalanca nuong 1962 ay tumatalakay sa panduduro (bullying) at hindi patas na tingin sa lahi (racism) na pangunahing isyung panlipunan sa bansa.

Sinulat din ni Ka Roger Sikat ang dulang pantanghalang “Moses, Moses” na tumatalakay sa tagibang na paggagawad ng hustisya ang paniniil ng mga politiko – na kabing-kabi sa kasalukuyang panahon.

Kilala ring guro si Sikat. Siya’s naging propesor at dekano sa Kolehiyo ng Sining at Letra sa University of the Philippines. #

Bahagi ito ng serye ng premyadong mamamahayag at makatang si Carlos Marquez hinggil sa wika ngayong Buwan ng Wika.

Banwar / Bayani

Ni Rene Boy Abiva

 

Banwar

 

Maysa malem nga naglabas

permi dung-aw ni Rosas

mabalin siguro nga nalagip na

dagiti annak na nga immadayo

dagiti annak na nga nagsakripisyo

dagiti annak na nga nangidaton iti biag

dagiti annak na nga iti maysa nga puyot ti paltog

ket naburas kasla nasam-it nga ubas ken mansanas.

 

                                                                      Setyembre 9, 2018

                                                                     Syudad ti Kabanatuan, Nueva Ecija

 

Bayani

 

Isang hapon

panay ang tangis ni Rosas

maaari siguro na kanyang naaalala

ang kanyang mga anak na nalayo sa kanya

ang kanyang mga anak na nagsakripisyo

ang kanyang mga anak na nag-alay ng buhay

ang kanyang mga anak na sa ‘sang ihip ng baril

ay naani na gaya sa matamis na ubas at mansanas.

 

 

                                                                            Setyembre 9, 2018

                                                                           Lunsod ng Kabanatuan, Nueva Ecija

Ang pamamaril sa mga magsasaka ng Sto Domingo, Nueva Ecija

Ni Jek Alcaraz, Radyo Natin-Guimba

Nagko-cover ako ng kilos protesta ng mga magsasaka sa Baloc, Sto Domingo, Nueva Ecija noong Miyerkules, Abril 25.

Umaga pa lang, mga 9 am, nasa munisipyo na ako para i-cover ang pakikipagharap ng mga magsasaka kay Sto. Domingo mayor Imee de Guzman at chief of police PSupt Abraham Atencio. Inireklamo nila ang gabi-gabing pagpapaputok ng baril ng mga tauhan ng pamilya Jimenez mula sa loob ng kanilang compound. Dagdag pa, layunin din ng mga magsasaka na mag-protesta sa pagbabakod ng mga Jimenez sa 17 ektarya na lupa kung saan tatlong ektarya doon ay may tanim pang palay na kailangan nang anihin.

Dahil may sarili akong motorsiklo, nauna na ako sa area, sa tapat lang ng compound ng mga Jimenez. Ipinarada ko sa tabi ng kalsada ang aking motorsiklo. Kalaunan, doon din huminto ang bulto ng mga nagpo-protestang magsasaka.

Nag-video ako at saka ko nakita ang mga tao sa compound. Marami sila at kasama ang landlord na si Romulo Sangalang Jimenez at kanyang anak na si Jonjon.

Naisip ko agad, “Gulo ito.” Kaya inilihis ko muna ang aking motorsiklo. Saka ko nakita ang dalawang lalaki na papalapit sa bakod sa tabi ng kalsada. Hindi pa ako nakakababa at hindi ko pa napapatay ang makina nang narinig ko na ang putukan. Nakita kong nag-dapaan na ang mga magsasaka. Tiyak akong may nasugatan dahil nasa kabila lamang ng kalsada nanggagaling ang maraming putok.

I-click ito para mapanood ang video.

Screengrab mula sa video.

Tumakbo ako agad sa harap ng bulto para ma-video-han ko ang namamaril. Nakuhanan ko pang nagpaputok ang dalawang lalaki. Nakita ko ring naroon lang sa malapit ang mag-amang Romulo at Jonjon, pinapanood ang pamamaril. Nakita ko na tumakbo na iyong mga namaril papasok ng compound.

Nasugatan sa pamamaril ay si Virginia Galapon Guiang, 65 taong gulang. Tinamaan siya sa hita ng bala ng M16. Kasalukuyan siyang ginagamot sa PJG Hospital sa Cabanatuan City. Dinaplisan din ng bala ng kalibre .45 si Mariafe Orbido Magbanua, 46 years old. Namaga raw ang kanyang sugat kaya kailangan na ring iconfine sa hospital.

Unang naisip ko matapos ang pamamaril ay tumawag na ng pulis, kaya tinawagan ko ang hepe na si PSupt Atencio. Pagdating nila matapos ang limang minuto, hinabol nila iyong isang tricycle na tumatakas.

Lumapit si Jonjon Jimenez. Gusto niyang makausap ang mga pulis. Lumapit ako sa kanya upang tanungin kung puwede ba siyang magbigay ng pahayag tungkol sa pamamaril at kung mga tauhan ba nila ang mga iyon. Tinanong niya ako: “Sino ka ba?” Sinagot ko sya na media ako mula Radyo Natin Guimba. Sinabi niyang huwag ko siyang interbyuhin sa mismong lugar na iyon. Dinagdag niyang sa loob daw kami ng compound para “neutral at walang biases. Ilang beses niya akong kinunan ng litrato at video.

Makikitang nasa likod lamang ng namaril si Romulo Sangalang Jimenez na nakasuot ng kulay-rosas na tshirt. (Screengrab mula sa video)

Pagkatapos, ang mga pulis naman ang nagtanong kung kung nakuhanan ko ba yung pamamaril. Ang sabi ko, meron akong footage. Pagkatapos, ini-screen shot namin ang aking kuha ng mga suspect. Saka pumasok ang mga pulis sa loob ng compound para sa hot pursuit. Humarang si Sangalang Jimenez, dahil wala raw ebidensiyang sa loob ng compound tumuloy ang mga namaril. Sinabi pang itinanim lang ng mga magsasaka ang mga basyo ng bala.

Sinabi ng pulis na may actual video kaya huwag na sana siyang magkaila. Tinawag ako palapit doon sa kanila para sabihin sa may ari ng compound na may ebidensya. Sa pangalawang beses,. tinanong ako ni Jonjon kung sino ako at anong ginagawa ko sa lugar. Sinabi ko ulit na media ako at nagko-cover ako ng protesta. Tinanong ako ng pulis kung kaya kong mai-dentify ang suspect. Sabi ko, batay sa video na kuha ko, kaya kong i-identify iyon.

Muling nagtanong si Jonjon na paano ko raw ma-identify ang mga lalaking namaril kung wala naman ako sa actual event. Sinagot ko siya na kitang kita ng dalawang mata ko ang nangyari. Sinabi niyang media lang ako at walang karapatang mag-identify kung sino ang namaril. Dagdag niya: “Patunayan mo sa court ang mga sinasabi mo. Huwag dito dahil hindi ito iyung lugar. Kung gusto niyong mahuli ang mga tauhan ko, kailangan ay may hearing muna. Mag-file kayo ng warrant of arrest at ng search warrant para mahalughog nyo itong compound ko.”  Sumagot ako na naroon ako mismo sa pangyayari upang mag-cover ng protesta. Maaring isa ako sa pwedeng naging biktima kung hindi ako nakatabi dahil inilalayo ko ang aking motorsiklo.

Sinabihan na ako ni Jonjon matapos ang aming palitan ng salita na hindi ako pwede sa compound nila at wala akong karapatang mag-cover. Ipinagtulakan niya ako palabas ng gate. Nakita ng mga pulis. Sinabi ng PSupt Atencio: “Huwag mo namang itulak-tulak. Hindi naman na maganda iyan.”

Saka ako inakbayan ni Jonjon at sinabihang, “Umalis ka na rito.” Sinagot ko sya: “Bakit ako aalis, media ako at kailangan kong i-cover ang mga nangyayari?” Subalit iginiit niyang palabasin ako. Lumabas ako subalit matapos ang ilang minuto, ipinatawag ulit ako ni PSupt Atencio upang ituro sa mga inipon nilang mga tao kung sino ang namumukhaan ko. Itinuro ko ang salarin. Nagwala na ang mag-amang Jimenez. Hindi raw makukuha ang mga tauhan nila.  Naghihilahan sila at ang mga pulis sa suspect.

Dahil hindi makuha ang suspect, pinosasan na lang siya sa tricycle. Hinintay namin ang pagdating ng Provincial Director ng Nueva Ecija PNP na si PSSupt Eliseo Tanding. Pagdating niya, ipina-halughog niya ang buong paligid. Unang nakita ang isang 9mm na pistol na nakabalot ng tela sa may sukal. Sumunod ang isang shotgun na nakalagay sa sako na naka-suksok lang din. Iginiit ni Jonjon na planted ang mga ito at hindi sa kanila ang mga baril.

I-click ito para mapanood ang ikalawang video.

Ang mag-amang JImenez (Romulo, na naka-suot ng kulay rosas, at Jonjon, na naka-asul).

Habang kinukunan ko ang aktwal na pagkita sa shotgun, tinanong ulit ako ni Jonjon: “Ano ka ba dito? Official media ka ba ng mga pulis?” Sinabi ko sa kanya: “Obligado ba akong sagutin iyan. Media ako, hindi pa ba sapat iyon? Sabi niya ulit: “Aba! Pamamahay ko ito. Nandito ka sa bakuran ko. Dapat alam ko kung sino ang pinapa-pasok ko.” Sumagot ang hepe: “Siya ang nandito. Hindi na kailangan ng official media from PNP at siya na iyong nakasaksi ng mga kaganapan.”

Inimbitahan ako sa Provincial Office ng Nueva Ecija PNP upang magbigay ng salaysay. Nagtalaga ng tatlong pulis para sa aking seguridad. # (Jek Alcaraz, Radyo Natin-Guimba)